Articles

ไทขืน
 


 

ชื่อชนชาติ
ไทขืน (Tai-Khuen)

ชื่อที่ใช้เรียกตนเอง

 

ชื่อที่คนอื่นใช้เรียก

 
แหล่งที่อยู่อาศัย
 แม่อาย สันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่
แหล่งเก็บข้อมูล

บ้านตางัว (Ta-Ngua ) ตำบลบ้านกลาง (Banklang ) อำเภอสันป่าตอง (Sanpathong ) จังหวัดเชียงใหม่ (Chiangmai )

เครื่องแต่งกาย

การ แต่งกายของชาวบ้านผู้หญิง เหมือนผู้หญิงภาคกลาง คือ ใส่ผ้าถุง และเสื้อเชิ้ต หรือเสื้อปกฮาวาย ผมตัด แต่มีการเก็บซิ่นและเสื้อของเก่าไว้บ้าง มีวัฒนธรรมประเพณีเก่าที่ยังปฏิบัติอยู่บ้าง การสอบถามข้อมูลในช่วงอายุย่า และยายยังพอเป็นไปได้

ข้อมูลต่อไปนี้เป็นข้อมูลการแต่งกายของหญิงไท ขืน เมื่อประมาณ 80 ปีก่อน หญิงไทขืนในหมู่บ้านตางัวมีการแต่งกายที่อาจแบ่งได้ตามอายุ และฐานะทางการเงิน ดังนี้

1. เด็กหญิงอายุ 12-15 ปี ไม่ใส่เสื้อ และนุ่งซิ่นที่ไม่มีการต่อหัวหรือตีนซิ่น มีเฉพาะผ้าซิ่นซึ่งเรียกว่า (ผ้าก้อม)

2. เด็ก สาวอายุ 17 ปีขึ้นไป เมื่ออายุประมาณ 17 ปี เด็กสาวจะต้องใส่เสื้อเวลาออกไปนอกบ้านและเมื่ออยู่ในบ้านจะห่มออกก็ได้ เมื่ออายุ 19 ปีจึงจะนิยมออกเรือน หรือเรียกว่า กินแขก ตามประเพณีไทขืน

3. หญิงที่ครองเรือนแล้วจะ แต่งตัวแบบเดียวกันกับผู้สูงอายุ ดังนี้ คือ ในเวลาร้อนหากอยู่บ้านมักไม่ใส่เสื้อ หากยังไม่แก่นัก ก็จะเอาผ้าสพายมารัดอกไว้ ตามคำบอกเล่าไม่สู้เรียบร้อยนัก

เวลาออกจาก บ้านถ้าไม่ได้ไปวัดหรือไปทำงานที่ไร่ จะเอาผ้าซิ่นขึ้นมากระโจมอกไว้ แต่ถ้าจะไปวัดจะใส่เสื้อแขนยาวที่เป็นสีน้ำเงินหรือสีหม้อฮ่อม เรียกว่า เสื้อซอน มีลักษณะผ่าหน้ามีสาบ แล่นตั้งแต่คอลงมาข้างหน้าเป็นแบบป้ายหน้า ตรงเอวมีการต่อผ้าเป็น 3 แฉก เวลาใส่ปลายเสื้อจึงผายออกเล็กน้อย ตัวเสื้อรัดรูป และแขนก็พอดี การต่อแขนเสื้อต่อที่ต้นแขนไม่ใช่ที่ไหล่ มีเสื้ออีกแบบหนึ่งเป็นผ้ากำมะหยี่สีดำและซับในด้วยผ้าสีแดง เวลาใส่เห็นผ้าสีแดงที่คอนิดหน่อย เสื้อกำมะหยี่นี้ไม่มีความต่างในรูปแบบจากเสื้อหม้อฮ่อม หรือเสื้อซอนแต่อย่างใด แต่แสดงฐานะผู้สวมใส่ คือ ถ้าใส่เสื้อกำมะหยี่แดง หรือต้องเป็นผู้มีฐานะ เพราะเสื้อนี้ต้องแลกด้วยเงิน 3 แตบ (เงินรูปี 3 เหรียญ)

ซิ่นของไทขืน

ในปัจจุบันได้กล่าวแล้ว ซิ่นไทขืนเป็นผ้าพิมพ์จากตลาด แต่ในสมัยก่อนจะมีซิ่นทอด้วยมือ เรียกว่า ซิ่นนี้จะแบ่งเป็น 3 ตอนคือ หัวซิ่น และ ผ้ามีลวดลายเป็นเส้นขวาง ตีนซิ่นเป็นสีดำ แต่พวกสาวๆ มักชอบตีนซิ่นเป็นสีๆ เช่น สีแดง พื้นซิ่นตรงกลางเป็นสีดำ ส่วนลายขวางอาจเป็นสีแดงหรือเหลืองก็ได้ สีแดงนั้น ไม่ใช่แดงชาดเป็นแดงออกน้ำตาล